Hər gün minlərlə sayt avtomatik botların hücumuna məruz qalır. Hakerlər çox vaxt konkret sizi hədəf almır — onlar sadəcə köhnə plagini, zəif şifrəni və ya yenilənməmiş sistemi axtarır. Saytınız sındırılıbsa, ən vacib iş sakit qalmaq və düzgün ardıcıllıqla hərəkət etməkdir. Aşağıdakı plan sizə məhz bunda kömək edəcək.
Saytın sındırıldığını necə anlamaq olar?
- Saytda sizin əlavə etmədiyiniz reklamlar, linklər və ya yad dildə mətnlər görünür.
- Ziyarətçilər başqa (çox vaxt şübhəli) saytlara yönləndirilir — xüsusilə mobil telefondan girəndə.
- Google axtarışında “Bu sayt sındırılmış ola bilər” və ya brauzerdə qırmızı xəbərdarlıq çıxır.
- Hostinq hesabınızda tanımadığınız fayllar, istifadəçilər və ya ani resurs artımı var.
- Domeninizdən kütləvi spam məktublar göndərilir və e-poçtlarınız spama düşməyə başlayır.
1. Panikaya düşməyin və heç nəyi silməyin
İlk istək bütün faylları silməkdir, amma bu, problemin səbəbini tapmağı çətinləşdirir. Əvvəlcə vəziyyəti qeyd edin: nə vaxt fərq etdiniz, saytda nə görünür, ekran şəkilləri çəkin.
2. Bütün şifrələri dəyişin
Ən təhlükəsiz kompüterdən aşağıdakı şifrələri dərhal yeniləyin:
- Hostinq paneli (DirectAdmin) və müştəri hesabı
- Sayt admin paneli (WordPress, OpenCart və s.) — bütün admin istifadəçiləri
- FTP hesabları və verilənlər bazası şifrəsi
- Sayta bağlı e-poçt hesabları
Mümkün olan hər yerdə iki mərhələli doğrulamanı (2FA) açın.
3. Tanımadığınız istifadəçiləri silin
Sayt admin panelində istifadəçilər siyahısına baxın. Hakerlər çox vaxt geri qayıtmaq üçün özlərinə gizli admin hesabı yaradırlar. Tanımadığınız hər hesabı silin.
4. Təmiz ehtiyat nüsxədən bərpa edin
Ən sürətli və etibarlı həll — sındırılmadan əvvəlki tarixə aid ehtiyat nüsxəni bərpa etməkdir. Bərpadan sonra da yoluxmanın səbəbini aradan qaldırmasanız, problem təkrarlanacaq — buna görə 5-ci addımı keçməyin.
5. Hər şeyi yeniləyin
- CMS-in özünü (WordPress və s.) son versiyaya yeniləyin.
- Bütün plagin və şablonları yeniləyin; istifadə etmədiklərinizi tamamilə silin.
- “Nulled” (pulsuz endirilmiş pullu) plagin və şablonlardan istifadə edirsinizsə, onları dərhal silin — onlar ən çox yayılmış yoluxma mənbəyidir.
- PHP versiyasını dəstəklənən versiyaya (8.3 və yuxarı) keçirin.
6. Google-a və ziyarətçilərə bildirin
Sayt təmizləndikdən sonra Google Search Console-da “Təhlükəsizlik problemləri” bölməsindən yenidən yoxlama istəyin. Müştəri məlumatları sızıbsa, müştərilərinizə dürüst məlumat verin və şifrələrini dəyişməyi tövsiyə edin.
7. Gələcək üçün qoruma qurun
- Avtomatik ehtiyat nüsxə — gündəlik və saytdan kənarda saxlanılan.
- Güclü və təkrarlanmayan şifrələr + şifrə meneceri.
- SSL sertifikatı — bütün məlumat şifrələnmiş ötürülsün.
- Müntəzəm yeniləmə — ayda ən azı bir dəfə plagin və sistem yeniləmələrini yoxlayın.
- Minimum giriş — admin hüququnu yalnız həqiqətən ehtiyacı olanlara verin.
Kömək lazımdır?
DenizHost müştərisisinizsə və saytınızda şübhəli dəyişiklik görürsünüzsə, gözləməyin — dəstək komandamıza yazın. Ehtiyat nüsxədən bərpa və ilkin yoxlamada sizə kömək edəcəyik. Təhlükəsizlik problemlərində hər saat önəmlidir.
